Woordenlijst

CO₂-woordenlijst

De woorden die je tegenkomt als je een voetafdruk berekent of CO₂-credits koopt, helder uitgelegd. Elk begrip heeft een eigen link om te delen.

Additionaliteit: Een project is additioneel als het er zonder het geld van CO₂-credits niet zou komen. Is het al winstgevend of wettelijk verplicht, dan staan de credits niet voor extra klimaatactie.; Hoe we projecten controleren
Afboeking: Een credit in zijn register definitief uit de roulatie halen, namens de koper, zodat hij nooit meer verkocht of gebruikt kan worden. Een credit telt pas als hij definitief is afgeboekt.; Bekijk een voorbeeldcertificaat
Bijkomende voordelen (co-benefits): Positieve effecten naast de koolstof, zoals banen, schoon water of beschermde dieren. Bij natuurprojecten bevestigen keurmerken zoals CCB (Climate, Community & Biodiversity) ze.
Broeikasgassen: Gassen die warmte vasthouden in de atmosfeer, vooral koolstofdioxide, methaan en lachgas. Hun uitstoot wordt opgeteld in CO₂e.
Bufferreserve: Een reserve van credits die bos- en andere natuurprojecten volgens hun standaard opzijzetten. Gaat opgeslagen koolstof verloren, bijvoorbeeld door brand, dan vervangen credits uit de reserve die.; Als er iets misgaat
Claims over klimaatneutraliteit: Beweren dat een product of bedrijf CO₂-neutraal is dankzij compensatie. Sinds 27 september 2026 verbieden EU-regels (Richtlijn 2024/825) claims dat een product door compensatie een neutrale, kleinere of positieve klimaatimpact heeft. Daarom zeggen we wat een aankoop doet: die financiert geverifieerde projecten en boekt credits definitief af.
CO₂-compensatie: Projecten financieren die elders uitstoot verminderen of verwijderen, voor uitstoot die je nog niet kunt vermijden. Je eigen uitstoot verdwijnt er niet door: compensatie komt bovenop het verminderen ervan, niet in plaats daarvan.
CO₂-credit: Een certificaat voor één ton CO₂e die een geverifieerd project heeft verminderd of verwijderd. Het heeft een uniek serienummer in een openbaar register en telt pas als het definitief is afgeboekt.
CO₂-standaard: De organisatie die de regels voor een project vastlegt en de credits uitgeeft, zoals Verra (VCS), Gold Standard, Climate Action Reserve of Puro.earth.
CO₂-verwijdering: CO₂ uit de atmosfeer halen en opslaan: in bomen, bodems en mangroven (natuurlijk) of ondergronds en in mineralen (technisch). Dit zijn Oxford-type 4 en 5.; Bekijk de projecten per type
CO₂-voetafdruk: De totale uitstoot van broeikasgassen die een persoon, product, evenement of organisatie veroorzaakt, meestal in kilo of ton CO₂e.; Bereken je voetafdruk
CO₂e (CO₂-equivalent): Een gemeenschappelijke eenheid voor alle broeikasgassen: de hoeveelheid CO₂ die evenveel opwarming zou veroorzaken. Methaan bijvoorbeeld warmt veel sterker op dan CO₂, dus één ton methaan telt als vele tonnen CO₂e.
Core Carbon Principles (CCP): Een kwaliteitsmaatstaf van de Integrity Council for the Voluntary Carbon Market (ICVCM). Credits uit goedgekeurde methodologieën kunnen het CCP-label dragen, waar ons kwaliteitsbeleid de voorkeur aan geeft.; Onze kwaliteitsregels voor credits
Dubbeltelling: Als dezelfde ton twee keer wordt geteld: twee keer uitgegeven, twee keer verkocht of door twee partijen geclaimd. Unieke serienummers en afboeking in één register voorkomen dat.; Hoe we projecten controleren
Jaartal (vintage): Het jaar waarin de reductie of verwijdering achter een credit plaatsvond. Het jaartal van elke afboeking staat op je bestelling.; Onze kwaliteitsregels voor credits
Netto nul: Een toestand waarin de uitgestoten broeikasgassen gelijk zijn aan de hoeveelheid die uit de atmosfeer wordt verwijderd. Voor bedrijven betekent het: eerst de uitstoot sterk verminderen en CO₂-verwijdering alleen gebruiken voor wat overblijft.
Overcreditering: Meer credits uitgeven dan de echte klimaatimpact, bijvoorbeeld door een te hoog referentiescenario of weglek die niet is meegeteld. Onafhankelijke ratings en controles zoeken er gericht naar.; Hoe we projecten controleren
Oxford-principes: De Oxford Principles for Net Zero Aligned Carbon Offsetting (Universiteit van Oxford, herzien in 2024). Ze vragen kopers om eerst uitstoot te verminderen, kwalitatieve credits te gebruiken en geleidelijk over te stappen op duurzame CO₂-verwijdering.
Oxford-types: De vijf categorieën van de Oxford-principes: 1 technologische reductie, 2 natuurlijke reductie, 3 afvang en opslag van fossiele CO₂, 4 natuurlijke CO₂-verwijdering en 5 technologische CO₂-verwijdering.; Bekijk de projecten per type
Permanentie: Hoe lang de koolstof uit de atmosfeer blijft. Bossen slaan koolstof tientallen jaren op, maar kunnen afbranden; opslag ondergronds of in mineralen kan eeuwen of langer duren.; Hoe we projecten controleren
Ratingbureaus: Onafhankelijke bedrijven die de risico's van klimaatprojecten beoordelen, zoals BeZero, Calyx Global, Renoster en Sylvera. Elk project dat we aanbieden krijgt van minstens één ervan een goede rating.; Hoe we projecten controleren
REDD+: Reducing Emissions from Deforestation and forest Degradation: projecten die bossen beschermen die gekapt dreigen te worden. Het zijn natuurlijke reducties (Oxford-type 2).
Referentiescenario (baseline): Het scenario waarmee een project wordt vergeleken: de uitstoot die er zonder het project zou zijn geweest. Een te hoog referentiescenario leidt tot overcreditering.
Register: De openbare database waarin een standaard elk project vastlegt, de credits met serienummers uitgeeft en ze als afgeboekt markeert, zoals het register van Verra of van Gold Standard.
Scope 1, 2 en 3: De drie groepen uitstoot van een bedrijf volgens het GHG Protocol: 1 uit eigen brandstof en processen, 2 uit ingekochte energie en 3 uit de waardeketen, zoals leveranciers, zakenreizen en het gebruik van de producten.; Emissiecalculator voor bedrijven
Serienummer: De unieke code die elke credit in zijn register krijgt. Je certificaat linkt naar de bestelling met de serienummers van de credits die voor jou zijn afgeboekt.; Bekijk een voorbeeldcertificaat
Terugval (reversal): Als koolstof die een project heeft opgeslagen weer vrijkomt, bijvoorbeeld door brand, droogte of illegale kap. Daarvoor zijn de bufferreserves.; Als er iets misgaat
Validatie en verificatie: Controles door een erkende onafhankelijke instantie. Validatie keurt het ontwerp van een project goed voordat het start; verificatie bevestigt de reducties of verwijdering voordat er credits worden uitgegeven.
Vermeden uitstoot en emissiereductie: Uitstoot die wordt voorkomen ten opzichte van wat er anders was gebeurd, bijvoorbeeld door stortgas op te vangen of een bos tegen kap te beschermen. Dat is iets anders dan CO₂-verwijdering, die CO₂ uit de atmosfeer haalt.
Vrijwillige CO₂-markt: De markt waarop bedrijven en mensen uit eigen keuze CO₂-credits kopen, anders dan verplichte systemen zoals het EU-emissiehandelssysteem (EU ETS), waarin uitstoters wettelijk emissierechten moeten hebben.
Weglek (leakage): Uitstoot die door een project naar een andere plek verschuift, bijvoorbeeld als het beschermen van het ene bos de kap naar een ander bos verplaatst. Goede methodologieën schatten die in en trekken die af van de credits.

Laatst gecontroleerd: 8 oktober 2026