Słownik węglowy
Słowa, które spotkasz, licząc ślad lub kupując kredyty węglowe, wyjaśnione prostym językiem. Każde pojęcie ma własny link do udostępnienia.
Pojęcia
- Agencje ratingowe
- CO₂e (ekwiwalent CO₂)
- Core Carbon Principles (CCP)
- Deklaracje neutralności klimatycznej
- Dobrowolny rynek węglowy
- Dodatkowość
- Gazy cieplarniane (GHG)
- Kompensacja emisji
- Korzyści dodatkowe
- Kredyt węglowy
- Nadmierne kredytowanie
- Numer seryjny
- Odwrócenie
- Podwójne liczenie
- Pula buforowa
- REDD+
- Rejestr
- Rocznik
- Scenariusz bazowy
- Standard węglowy
- Ślad węglowy
- Trwałość
- Typy oksfordzkie
- Umorzenie
- Uniknięte emisje i redukcje emisji
- Usuwanie węgla
- Walidacja i weryfikacja
- Wyciek emisji
- Zakres 1, 2 i 3
- Zasady Oksfordzkie
- Zero netto
- Agencje ratingowe
- Niezależne firmy oceniające projekty węglowe pod kątem ryzyka, np. BeZero, Calyx Global, Renoster i Sylvera. Każdy oferowany przez nas projekt ma wysoką ocenę co najmniej jednej z nich.
- Jak sprawdzamy projekty
- CO₂e (ekwiwalent CO₂)
- Wspólna jednostka dla wszystkich gazów cieplarnianych: ilość CO₂, która spowodowałaby takie samo ocieplenie. Metan na przykład ogrzewa znacznie silniej niż CO₂, więc jedna jego tona liczy się jako wiele ton CO₂e.
- Core Carbon Principles (CCP)
- Standard jakości ustalony przez Integrity Council for the Voluntary Carbon Market (ICVCM). Kredyty z zatwierdzonych metodologii mogą mieć oznaczenie CCP, które preferuje nasza polityka jakości kredytów.
- Nasze zasady jakości kredytów
- Deklaracje neutralności klimatycznej
- Twierdzenia, że produkt lub firma jest neutralna węglowo dzięki kompensacji. Od 27 września 2026 r. przepisy UE (dyrektywa 2024/825) zakazują twierdzeń, że produkt ma neutralny, zmniejszony lub pozytywny wpływ na klimat dzięki kompensacji, więc mówimy, co robi zakup: finansuje zweryfikowane projekty i umarza kredyty.
- Dobrowolny rynek węglowy
- Rynek, na którym firmy i ludzie kupują kredyty węglowe z wyboru, w odróżnieniu od systemów obowiązkowych, takich jak unijny system handlu uprawnieniami do emisji, gdzie emitenci muszą z mocy prawa posiadać uprawnienia.
- Dodatkowość
- Projekt jest dodatkowy, jeśli nie powstałby bez pieniędzy z kredytów węglowych. Jeśli już jest opłacalny albo wymaga go prawo, jego kredyty nie oznaczają dodatkowego działania na rzecz klimatu.
- Jak sprawdzamy projekty
- Gazy cieplarniane (GHG)
- Gazy, które zatrzymują ciepło w atmosferze, głównie dwutlenek węgla, metan i podtlenek azotu. Ich emisje sumuje się w CO₂e.
- Kompensacja emisji
- Finansowanie projektów, które redukują lub usuwają emisje gdzie indziej, za emisje, których jeszcze nie możesz uniknąć. Nie znosi Twoich własnych emisji, więc jest dodatkiem do ich ograniczania, a nie zamiennikiem.
- Korzyści dodatkowe
- Pozytywne efekty wykraczające poza węgiel, np. miejsca pracy, czysta woda czy chroniona przyroda. W projektach przyrodniczych potwierdzają je etykiety takie jak CCB (Climate, Community & Biodiversity).
- Kredyt węglowy
- Certyfikat za jedną tonę CO₂e zredukowaną lub usuniętą przez zweryfikowany projekt. Ma unikalny numer seryjny w publicznym rejestrze i liczy się dopiero po umorzeniu.
- Nadmierne kredytowanie
- Wydawanie większej liczby kredytów niż rzeczywisty wpływ na klimat, np. przez zawyżony scenariusz bazowy lub nieuwzględniony wyciek. Szukają tego niezależne ratingi i oceny.
- Jak sprawdzamy projekty
- Numer seryjny
- Unikalny kod, który każdy kredyt otrzymuje w swoim rejestrze. Twój certyfikat prowadzi do zamówienia z numerami seryjnymi kredytów umorzonych w Twoim imieniu.
- Zobacz przykładowy certyfikat
- Odwrócenie
- Gdy węgiel zmagazynowany przez projekt zostaje ponownie uwolniony, np. przez pożar, suszę lub nielegalną wycinkę. Na takie sytuacje są pule buforowe.
- Co się dzieje, gdy coś pójdzie nie tak
- Podwójne liczenie
- Gdy ta sama tona liczy się dwa razy: wydana dwukrotnie, sprzedana dwukrotnie albo zgłoszona przez dwie strony. Zapobiegają temu unikalne numery seryjne i umorzenie w jednym rejestrze.
- Jak sprawdzamy projekty
- Pula buforowa
- Rezerwa kredytów, którą projekty leśne i inne przyrodnicze odkładają zgodnie ze swoim standardem. Jeśli zmagazynowany węgiel zostanie utracony, np. w pożarze, kredyty z rezerwy go zastępują.
- Co się dzieje, gdy coś pójdzie nie tak
- REDD+
- Reducing Emissions from Deforestation and forest Degradation: projekty chroniące lasy zagrożone wycinką. To redukcje przyrodnicze (oksfordzki typ 2).
- Rejestr
- Publiczna baza danych, w której standard rejestruje każdy projekt, wydaje jego kredyty z numerami seryjnymi i oznacza je jako umorzone, np. rejestr Verra lub Gold Standard.
- Rocznik
- Rok, w którym nastąpiła redukcja lub usunięcie stojące za kredytem. Rocznik każdego umorzenia widać w Twoim zamówieniu.
- Nasze zasady jakości kredytów
- Scenariusz bazowy
- Scenariusz, z którym porównuje się projekt: jakie byłyby emisje bez niego. Zawyżony scenariusz bazowy prowadzi do nadmiernego kredytowania.
- Standard węglowy
- Organizacja, która ustala zasady obowiązujące projekt i wydaje jego kredyty, np. Verra (VCS), Gold Standard, Climate Action Reserve czy Puro.earth.
- Ślad węglowy
- Łączne emisje gazów cieplarnianych powodowane przez osobę, produkt, wydarzenie lub organizację, zwykle w kilogramach lub tonach CO₂e.
- Oblicz swój ślad
- Trwałość
- Jak długo węgiel pozostaje poza atmosferą. Lasy magazynują węgiel przez dziesięciolecia, ale mogą spłonąć; składowanie pod ziemią lub w minerałach może trwać stulecia lub dłużej.
- Jak sprawdzamy projekty
- Typy oksfordzkie
- Pięć kategorii Zasad Oksfordzkich: 1 redukcje technologiczne, 2 redukcje przyrodnicze, 3 wychwytywanie i składowanie kopalnego CO₂, 4 usuwanie przyrodnicze i 5 usuwanie technologiczne.
- Zobacz projekty według typu
- Umorzenie
- Trwałe wycofanie kredytu z obrotu w jego rejestrze, w imieniu kupującego, tak by nigdy nie można go było sprzedać ani użyć ponownie. Kredyt liczy się dopiero po umorzeniu.
- Zobacz przykładowy certyfikat
- Uniknięte emisje i redukcje emisji
- Emisje, którym zapobiegnięto w porównaniu z tym, co stałoby się inaczej, np. przez wychwytywanie gazu składowiskowego lub ochronę lasu przed wycinką. Różnią się od usuwania, które wyciąga CO₂ z atmosfery.
- Usuwanie węgla
- Wyciąganie CO₂ z atmosfery i jego magazynowanie: w drzewach, glebie i namorzynach (przyrodnicze) albo pod ziemią i w minerałach (technologiczne). To oksfordzkie typy 4 i 5.
- Zobacz projekty według typu
- Walidacja i weryfikacja
- Kontrole przeprowadzane przez akredytowany niezależny podmiot. Walidacja zatwierdza projekt przed startem; weryfikacja potwierdza jego redukcje lub usunięcia przed wydaniem kredytów.
- Wyciek emisji
- Emisje, które przenoszą się gdzie indziej z powodu projektu, np. gdy ochrona jednego lasu przesuwa wycinkę do innego. Dobre metodologie go szacują i odejmują od kredytów.
- Zakres 1, 2 i 3
- Trzy grupy emisji firmy w GHG Protocol: 1 z własnych paliw i procesów, 2 z kupowanej energii i 3 z łańcucha wartości, np. dostawców, podróży służbowych i użytkowania jej produktów.
- Kalkulator emisji firmy
- Zasady Oksfordzkie
- Oxford Principles for Net Zero Aligned Carbon Offsetting (Uniwersytet Oksfordzki, aktualizacja 2024). Zalecają kupującym najpierw ograniczać emisje, używać kredytów wysokiej jakości i z czasem przechodzić na trwałe usuwanie.
- Zero netto
- Stan, w którym wyemitowane gazy cieplarniane równoważy taka sama ilość usunięta z atmosfery. Dla firm oznacza to najpierw głębokie cięcie emisji, a usuwanie tylko dla reszty.
Ostatni przegląd: 8 października 2026